Lista aktualności Lista aktualności

Kąśliwy mieszkaniec lasów

Coraz częściej w lasach Nadleśnictwa Turek spotykane są żmije zygzakowate.

Obok zaskrońca zwyczajnego są one w Polsce najczęściej spotykanymi wężami. Żmija zygzakowata jest niedużym wężem, dorastającym przeciętnie do 70-80 cm (maksymalnie do 90 cm długości). Ma płaską, szeroką głowę trójkątnego kształtu, wyraźnie odgraniczoną od krępego tułowia krótkim odcinkiem szyjnym. Tułów jest gruby masywny, ogon wyraźnie węższy, zakończony ostrym kolcem. Tęczówka oka jest brunatna, a źrenica zawsze pionowa - co jest dobrą cechą diagnostyczną gatunku.

Z uwagi na skryty tryb życia spotykamy je stosunkowo rzadko. Szczyt aktywności żmii przypada na zmierzch i noc. W ciągu dnia wygrzewa się ona w słońcu, najczęściej w pobliżu kryjówki. Chowa się do niej podczas najgorętszych godzin dnia (12-14), ponownie pojawia się później, po południu. Żywi się przeważnie drobnymi ssakami, głównie myszami, nornikami, ryjówkami i kretami, nie pogardzi także pisklętami ptaków, a nawet mniejszymi gadami.

Żmija zygzakowata jest jedynym jadowitym wężem występującym w Polsce. Niekiedy może ugryźć człowieka, który za bardzo się do niej zbliżył. Zdarza się to jednak bardzo rzadko, najczęściej podczas letnich wycieczek do lasu i jesiennych grzybobrań. W razie dostrzeżenia człowieka żmija, jeśli ma na to czas i miejsce, zawsze próbuje uciec.

Ugryzione miejsce czerwienieje, puchnie i mocno boli. U osób bardziej wrażliwych na toksyny zawarte w jadzie mogą wystąpić ponadto zaburzenia połykania, duszności, wymioty, biegunka, nadmierna potliwość, a nawet omdlenia. Jad żmii bardzo rzadko powoduje śmierć dorosłych, zdrowych osób. Jest dużo bardziej niebezpieczny dla dzieci, osób starszych i chorych lub w złej kondycji zdrowotnej.

Podstawową zasadą postępowania w razie pogryzienia przez żmiję jest niezwłoczny kontakt z lekarzem i przetransportowanie osoby pogryzionej do szpitala. Pierwsza pomoc, jakiej można udzielić, polega na zmniejszeniu szybkości wchłaniania trucizny. Przede wszystkim należy umożliwić poszkodowanemu pozostawanie w bez ruchu, ponieważ praca mięśni przyśpiesza krążenie krwi i rozprzestrzenianie się jadu w organizmie.

Aby uniknąć ataku żmii należy zachować szczególną ostrożność w miejscach jej występowania. Na spacer do lasu czy na łąkę zakładać raczej długie spodnie i buty dobrze osłaniające nogi. Uchroni to nas przed przypadkowym kontaktem z tym gadem, który przestraszony lub wręcz nadepnięty, może bronić się gryząc. Należy również zachować ostrożność przy podnoszeniu przedmiotów leżących na ziemi wśród roślinności (np. podczas zbierania grzybów czy owoców runa leśnego). Zbyt gwałtowne wyciągnięcie ręki w kierunku żmii, która nas wcześniej nie widziała, może również skutkować pokąsaniem.

Ze względu też na swoją jadowitość, nie cieszy się sympatią turystów. Należy jednak pamiętać, że jest objęta ochroną gatunkową, jak wszystkie nasze gady.

Sfotografowany osobnik został spotkany na terenie leśnictwa Uniejów w oddz. 123.